Postsocjalistyczne społeczeństwa Europy Środkowej i Wschodniej często opisywane były jako niemal jednogłośnie poddające się neoliberalnym „terapiom szokowym” stosowanym po upadku socjalizmu w 1989-1990 – czy to w przekonaniu o braku alternatywy, czy też z niemożności zorganizowania form oporu przeciwko niepewnym warunkom życia i rozluźnieniu więzi społecznych. A jednak już we wczesnych latach 90. zaczęto sprzeciwiać się nabierającym rozpędu procesom gentryfikacji i prywatyzacji przestrzeni miejskiej tworząc inicjatywy lokalnych społeczności, do których wkrótce dołączyli aktywiści i eksperci, w tym geografowie, socjologowie, architekci i prawnicy.

Zaproponowane w 1968 roku przez francuskiego filozofa marksistowskiego Henri’ego Lefebvre’a pojęcie „prawa do miasta” stanowiło próbę reinterpretacji lewicowej polityki w świetle przemian klasowych w społeczeństwach powojennego Zachodu, jak również jej wyjścia poza obszar państwa opiekuńczego. Od tamtej pory, wołanie o „prawo do miasta” wyznacza wspólny obszar związków między różnorodnymi ruchami społecznymi, w tym spółdzielniami mieszkańców, związkami zawodowymi i radykalnymi organizacjami politycznymi.